Amber avatar
MarginATM
Trang thông tin tiền điện tử, công nghệ blockchain và xu hướng mới trong DeFi. Cập nhật thông tin nhanh chóng, chính xác nhất mỗi ngày từ cả thế giới phi tập trung và tập trung.

Proof of Reserves là gì? Tìm hiểu về cơ chế Proof of Reserves

Proof of Reserves là cơ chế kiểm toán được ra đời với mục đích củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường crypto. Proof of Reserves là gì?
Amber avatar
Chubbi
10 min read
Published Nov 30 2023
Updated Dec 01 2023
Amber media

Proof of Reserves là cơ chế kiểm toán được ra đời với mục đích củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường crypto. Vậy Proof of Reserves là gì? Liệu cơ chế này có thực sự giúp quá trình lưu ký tài sản của các sàn giao dịch trở nên minh bạch và đáng tin cậy hơn? Tìm hiểu thông tin chi tiết về Proof of Reserves tại đây.

Proof of Reserve là gì?

Proof of Reserves (PoR), hay còn gọi là Bằng chứng Dự trữ là một phương pháp kiểm toán minh bạch được áp dụng trong lĩnh vực tổ chức tiền điện tử, đặc biệt là các sàn giao dịch crypto nhằm cung cấp báo cáo minh bạch và đáng tin cậy về tài sản dự trữ của công ty.

PoR chủ yếu tập trung vào khả năng của tổ chức hoặc sàn giao dịch trong việc duy trì tính khả dụng của tài sản để đáp ứng mọi yêu cầu rút tiền từ phía người dùng. Quy trình này bao gồm một bản ghi hiện tại về tiền gửi của khách hàng tại sàn (trách nhiệm pháp lý), và một nhóm token được giữ trong một tập hợp địa chỉ trao đổi, còn được biết đến là tài sản. Đối với các tổ chức lưu ký tài chính, việc này đồng nghĩa với việc đảm bảo rằng cả tài sản và nợ đều được duy trì một cách linh hoạt và an toàn.

Với sự phát triển của công nghệ blockchain trong lĩnh vực tiền điện tử, Proof of Reserves có thể được thực hiện thông qua dữ liệu on-chain và được xác minh bởi cộng đồng người sử dụng. Điều này mang lại tính minh bạch, giúp tăng cường niềm tin sau nhiều sự cố, đặc biệt là bankrun của FTX hồi 2022.

bảng xếp hạng trust score của các sàn giao dịch
Bảng xếp hạng Trust score của các sàn giao dịch. Nguồn CoinGecko.

Phương pháp này trở nên phổ biến hơn sau sự cố của sàn giao dịch FTX, một trong những sàn đứng đầu thị trường crypto năm 2022. Việc FTX và Alameda Research sử dụng tiền của khách hàng để đầu tư sau đó thua lỗ đã gây đến những thất thoát lớn, khiến niềm tin của người dùng vào các sàn giao dịch, đặc biệt là phi tập trung bị sụp đổ hoàn toàn khi người dùng ồ ạt rút tiền hay còn gọi là bankrun. Proof of Reserves trở thành một công cụ hữu ích để người dùng kiểm tra tính minh bạch và đáng tin cậy của các sàn giao dịch thời điểm đó.

Dưới đây là một số khía cạnh mà PoR đang giải quyết:

PoR cho phép khách hàng xác minh và giám sát tài sản của họ trên nền tảng. Điều này mang lại khả năng độc lập và quản lý hiệu quả cho những người đầu tư, giúp họ theo dõi thay đổi trong tài khoản cá nhân và hiểu rõ cách tổ chức xử lý tài sản theo thời gian.
Hỗ trợ quá trình thẩm định trên các nền tảng lưu ký, cung cấp công cụ cho nhà đầu tư để nghiên cứu và đánh giá cách tổ chức cụ thể giữ tài sản của họ. Điều này tạo ra khả năng điều chỉnh hoặc rút lại đầu tư, giảm thiểu rủi ro trong trường hợp người dùng cảm thấy môi trường gửi tài sản trở nên thiếu an toàn.
PoR giúp xây dựng lòng tin với người dùng. Các tổ chức có uy tín có thể khôi phục lại niềm tin đã mất thông qua việc phát triển các hệ thống PoR mạnh mẽ và cung cấp chúng cho khách hàng kiểm tra.  
advertising
binance proof of reserves
Binance Proof of Reserves. Nguồn: CoinMarketCap.

Mô hình hoạt động của Proof of Reserves

Cấu trúc của cơ chế PoR

- Snapshot: Quá trình "snapshot" sẽ ghi lại thông tin về số lượng và địa chỉ ví của các loại tài sản tiền điện tử mà người dùng đã gửi vào sàn tại một điểm thời điểm cụ thể. Điều này giúp sàn giao dịch theo dõi và quản lý tài sản của người dùng một cách chặt chẽ.

- Merkle Tree: Proof of Reserves sử dụng cấu trúc Merkle Tree kết hợp với việc kiểm toán bởi một bên thứ ba, cho phép người dùng kiểm tra liệu tài sản của họ có được đảm bảo 1:1 trên sàn giao dịch hay không, với dữ liệu được cập nhật liên tục. Điều này ngăn chặn khả năng khủng hoảng thanh khoản và mang lại minh bạch về vị trí và mục đích sử dụng của tiền của người dùng.

- Bảo vệ thông tin cá nhân: Merkle Root, giá trị tổng hợp của dữ liệu, được công khai, bảo vệ thông tin cá nhân của người dùng và chỉ chú ý đến thông tin cần thiết.

- Kiểm toán bên ngoài: Các công ty crypto có thể mời các công ty kiểm toán độc lập để xác minh tính toàn vẹn của dữ liệu Proof of Reserves. Công ty kiểm toán sử dụng Merkle Root để xác minh số dư và số lượng tài sản của người dùng trên sàn. Các kiểm tra và xác minh này đảm bảo rằng sàn có đủ tài sản như cam kết và không có hành vi gian lận.

cấu trúc của cơ chế por
Cấu trúc của cơ chế PoR.

Các phương pháp bằng chứng dự trữ phổ biến

Hiện tại, các sàn giao dịch có thể thực hiện các phương pháp Proof of Reserves sau: 

- Merkle Tree Proof of Reserves: Phương pháp này áp dụng cấu trúc dữ liệu Merkle Tree, tổng hợp số dư của khách hàng thành một Merkle Root. Sàn giao dịch có thể công khai hoặc cung cấp Merkle Root cho bên kiểm toán, giúp người dùng xác minh số dư của họ bằng cách so sánh với thông tin số dư được công bố.

- Proof of Liabilities: Phương pháp này yêu cầu sàn giao dịch chứng minh nợ một số lượng tài sản tiền điện tử cụ thể. Sàn có thể công bố địa chỉ ví tiền điện tử để người dùng kiểm tra số dư tương ứng với thông tin được công bố.

- Proof of Reserve qua Exchange Audits: Sàn có thể mời các công ty kiểm toán độc lập kiểm tra tài chính, xác minh số lượng tài sản và số dư của người dùng. Công ty kiểm toán tạo báo cáo độc lập để xác nhận tính toàn vẹn của tài sản và số dư.

- Proof of Reserve qua Smart Contracts: Một số sàn sử dụng hợp đồng thông minh để cung cấp PoR. Hợp đồng tự động xác minh và công bố thông tin số dư của sàn, cho phép người dùng kiểm tra và xác minh tính toàn vẹn của tài sản.

Ảnh hưởng của Proof of Reserves đối với thị trường Crypto

Với người dùng

Do sự thuận tiện của Proof of Reserves, người dùng có khả năng tự động kiểm tra và xác minh tài sản mà công ty tiền mã hóa đang giữ. Điều này giúp họ theo dõi cách dòng tiền của các tổ chức diễn ra, mang lại cái nhìn tổng thể và khách quan hơn về hoạt động của công ty.

Ngoài ra, bằng cách nghiên cứu dòng tiền và cách hoạt động của sàn giao dịch hoặc nền tảng lưu ký, người dùng có thể đánh giá mức độ tin cậy của họ. Từ đó đưa ra đánh giá khách quan và có thể quyết định tin tưởng trải nghiệm sản phẩm và dịch vụ mà nhà cung cấp mang lại.

Với sàn giao dịch

Sàn giao dịch tiền điện tử áp dụng Proof of Reserves (PoR) có khả năng công bố các báo cáo định kỳ nhằm chứng minh rằng số dư tiền điện tử của họ trên sàn luôn tương ứng chính xác với số lượng tiền điện tử mà người dùng đã gửi vào.

Họ thường xuyên công bố các báo cáo hàng tháng, trình bày chi tiết về số dư tiền điện tử trên sàn. Qua đó, họ cam kết đảm bảo rằng số lượng tiền điện tử mà người dùng gửi vào sàn được bảo đảm và duy trì đúng như thông tin công bố.

Tới thời điểm hiện tại, nhiều sàn giao dịch đã công bố Proof of Reserves của mình. Trong số đó, có những cái tên đáng chú ý như Binance, Coinbase, OKX, Bitfinex, Crypto.com, Bybit và nhiều sàn khác. Điều này thể hiện sự cam kết của các nền tảng này đối với tính minh bạch và tin cậy trong việc quản lý tài sản của người dùng, giúp tạo ra một môi trường giao dịch an toàn và đáng tin cậy cho cộng đồng người sử dụng.

Thách thức của PoR

Chi phí triển khai Proof of Reserve là rất lớn, đặc biệt khi triển khai trên toàn bộ mạng lưới. Việc này làm tăng chi phí do tính liên quan chặt chẽ giữa các khoản tiền và tài sản được lưu trữ. Vì vậy, để PoR hoạt động tối ưu và chính xác, chi phí triển khai trên diện rộng là không tránh khỏi.

Ngoài ra, Proof of Reserve (PoR) vẫn đòi hỏi sự tham gia của một bên trung gian thứ ba - các công ty kiểm toán, đồng nghĩa với việc người dùng vẫn phải đặt niềm tin vào một tổ chức khác. Điều này có thể coi là một bất lợi lớn, gây mất lòng tin và là nguyên nhân của nhiều vụ mất mát tài sản trên thị trường.

Với việc PoR phải thông qua bên trung gian thứ ba, dữ liệu được công bố là chỉ có trong một mốc thời gian cụ thể, không thể theo dõi theo thời gian thực. Mục tiêu của việc cung cấp PoR là tăng cường minh bạch về tài chính từ bảng cân đối kế toán của công ty tiền mã hóa, đặc biệt là liên quan đến dòng tiền của khách hàng.

Những thách thức này đồng thời mở ra cơ hội phát triển một lĩnh vực kiểm toán trong thị trường tiền mã hóa, có thể có ảnh hưởng lớn đến cả cộng đồng tiền mã hóa trong tương lai.

danh sách các sàn đã công bố por
Danh sách các sàn đã công bố PoR.

Tổng kết

PoR không chỉ có thể áp dụng trong lĩnh vực tiền mã hóa mà còn mở rộng ra các thị trường tài chính truyền thống như Sàn Giao dịch Chứng khoán... Những lĩnh vực này đều đặt một ưu tiên cao vào việc bảo đảm sự minh bạch và tính trung thực trong giao dịch và quản lý tài sản. Mong rằng qua bài viết này, bạn sẽ chọn lựa được sàn giao dịch an toàn cho việc lưu trữ tài sản.

**Không phải là lời khuyên tài chính.